برجاى خود نصب كردند . « 7 » دولت عثمانى پس از دعواى با يرمازيّه و قتل [ عام ] كربلا ، در دم دروازه‌اى كه به نجف مىروند ، قلعه و قشله و دار الحكومه به‌جهت حكام و عسكرى كه مأمور آنجاست ، ساخته‌اند . محصولات كشاورزى باغات و نخيلات كربلا بسيار است . اگر خواهند ، همه‌چيز در آنجا به عمل مىآيد . آنچه موجود است خرما و مركبات و انارش بسيار خوب شود ، خاصه انار . ميتوان گفت بهتر از انار كربلا كمتر يافت شود . ساير ميوه‌ها اگر هم باشد ، كم است و امتيازى ندارد . بقولاتش بسيار خوب است . گندم ، جو [ و ] برنج زياد دارند . تنباكو ، پنبه ، ترياك [ 147 آ ] هرسه خوب به عمل مىآيد . هندوانه ، خربوزه ، گرمك و خيارش بد نيست . فلّاح اين ولايت اكثرش اصفهانى و يزدى هستند . اگر دولت عثمانى ممانعت نكند ، اين ولايت بسيار زود و به‌دست دول خارجه از داخل و خارج ، زياد آباد شود [ و ] وسعت به‌هم مىرساند . بعد از چند روز توقف و زيارت و ديدن ياران ، عازم آستان مبارك شاه ولايت امير المؤمنين عليه السلام شديم . از كربلا به نجف از كربلاى معلى به نجف اشرف دو راه مىرود : از راه خشكى از كربلا به نجف چهارده ساعت راه است . « 8 » همهء راه هموار ، تا دو ساعت اول راه محل زراعت كربلاست . بعد از آن بيابانى است وسيع . سمت چپ راه هنديه است و آب هور . « 9 » طرف راست هيچ نيست . وسط راه دو

--> ( 7 ) . يك جفت شمعدان نقرهء بزرگ از موقوفات سلطان عبد المجيد خان در حرم است . بعضى معلقات و اسباب از همه‌جا آورده ، آويخته‌اند . صندوق توى ضريح را زنى از لكناهور بها [ و ] وجه داد [ ه ] ، نقره كردند . ( حاشيهء متن ) . ( 8 ) . خارج دروازه به فاصلهء كمى ، مسجد كوچكى است . مدفن حاجى محمد حسين شيخ زين العابدين كه يكى از معارف عرفاست در آن مسجد است . ( حاشيهء متن ) . ( 9 ) . هور - مرادب ( المنجد ، ذيل هار ) . احتمالا مقصود نويسنده ، درياچه يا ماندابى بوده است كه نهر هنديه و شعبات فرات در آن مىريختند .